डाक्टर 'रामा' बने नायक

राजाराम गौतम
काठमाडौं, साउन ६ - बाल्यकालमा रामवरण यादवलाई उनका बालसखा 'रामा' भन्थे । तिनै 'रामा' डाक्टर र राजनीतिकर्मी हु“दै राष्ट्रपति भएका छन् ।


कांग्रेस नेताबाट उक्लेर उनको परिचयले नया“ उचाइ पाएको छ । नेपाली राजनीतिमा विकसित पछिल्लो समीकरण र संयोगले राष्ट्रपति बनेका यादव विद्यार्थी कालदेखि नै राजनीत्रि्रति बडो रुचि राख्थे । उनको राजनीतिमा सक्रियताचाहि“ बीपी कोइरालास“गको सामीप्यतापछि बढ्यो । बीपी कोइरालाको अन्तिम अवस्थामा स्वास्थ्य उपचारमा खटिएका उनी त्यसपछि सक्रिय राजनीति थालेका थिए ।

बीपी कोइरालाको नजरमा रामवरण यादव उतिबेलै परेका थिए । कोइरालाले कार्यकतर्ँ भेला र आमसभामा समेत उनको प्रशंसा गर्दै 'राष्ट्रवादी' को उपमा दिने गर्थे । 'बीपीले मधेसी पृष्ठभूमिका राष्ट्रवादी चरित्र बोकेका भनी उनको प्रशंसा गनर्ुर्ुुन्थ्यो,' उनका समकक्षी कांग्रेस नेता समीर घिमिरे भन्छन्- '०३७ सालमा हुनुर्ुपर्छ, जनकपुरमा भएको कुनै एक सभामा बीपीले उनको प्रशंसा गर्दै राष्ट्रवादी नेताको संज्ञा दिनुभएको थियो ।'

आखिर बीपीको विश्लेषण सही सावित भयो । बीपीले त्यसो भनेको २८ वर्षछि उनले राष्ट्रिय अखण्डताका पक्षमा प्रखर रूपले उभिए । 'एक मधेस एक प्रदेश' नारामा असहमति जनाउ“दै उनले अरू मधेसी नेता र दलको विपक्षमा खरो उत्रिएर राष्ट्रिय अखण्डताका सामु नझुक्ने छवि उजागर
गरे । सायद उनको त्यही छवि मुलुककै सर्वोच्च पदमा आसिन हुने मुख्य आधार भइदियो ।
धनुषाको सपही-९ मा निम्नमध्यम वर्गीय परिवारमा जन्मिएका उनी संघीय गणतान्त्रिक नेपालको पहिलो राष्ट्रपति भएका छन् । गरिब किसान परिवारमा हुकिर्ंदै शिखरसम्मको यात्रा तय गर्दा उनले अभाव, संर्घष्ा, पीडा, सफलता अनेकौं उतारचढाव बेहोरेका छन् ।

पिता थानी यादव र माता रामरती यादवको काइ“ला छोराका रूपमा ००४ सालमा जन्मिएका उनको प्रारम्भिक शिक्षा गाउ“मै भयो । मधेसका अन्य किसान परिवारको छोराछोरीजस्तै उनको जीवन पनि निकै सामान्य ढंगले बित्यो । स्कुले जीवनसम्म उनी भैंसी चराउनेलगायत घरमा आइपर्ने दैनिक काम गर्थे । 'म पनि भैंसी चराउ“दै हुर्ुर्केको सामान्य किसानको छोरो हु“,' जनकपुरका सभाहरूमा उनी अक्सर यसै भन्थे ।

जनकपुरको सरस्वती हाइस्कुलबाट प्रवेशिका उत्तर्ीण्ा गरेपछि राजधानी आए । त्रि-चन्द्र क्याम्पसबाट आईएस्सी गरेपछि उनी एमबीबीएस पढ्न कलकत्ता मेडिकल कलेज गए । एमबीबीएस गरी ०३४ सालतिर जनकपुर फर्किएपछि उनले जानकी मन्दिर प्रांगणमा रहेको लक्ष्मण गुठीको घरमा क्लिनिक खोले र चिकित्सा सेवा सुरु गरे ।

स्कुले जीवनदेखि नै राजनीतिमा रुचि र कलकत्तामा पढ्दा प्रवासी विद्यार्थी संगठनका नेताहरूस“गको उठबस भएका उनी चिकित्सा सेवास“गै राजनीति सक्रियता पनि बढाउ“दै थिए । ०३६ सालको जनमतसंग्रहमा राजनीत्रि्रतिको रुचि सक्रियतामा बदलियो ।

जनमतसंग्रहमा बहुदलको पक्षमा खुलेर प्रचार गरेका थिए । 'दिउ“सो क्लिनिकमा बिरामी जा“च्थे । बेलुका गाउ“-गाउ“मा बहुदलको प्रचारमा हि“ड्थे,' घिमिरे सम्झन्छन्- 'जनमतसंग्रहमा बहुदलको प्रचारमा हामी स“गै हि“डेका थियौं ।' त्यही सक्रियताका कारण कांग्रेसले उनलाई ०३७ मा सदस्यता
दिएको थियो ।

०४४ सालमा पार्टर्ीीे तर्फाट धनुषा जिल्ला पञ्चायतमा सभापतिको उम्मेदवारसमेत भएका थिए । पञ्चायतलाई उपयोग गर्ने पाटीको रणनीतिअनुसार उनले जिल्ला पञ्चायतमा उम्मेदवारी दिएका थिए, तर हारे ।

०३७ सालबाट सुरु भएको सक्रिय राजनीतिक जीवनमा उनी महासमिति सदस्य, केन्द्रीय सदस्य, सह-महामन्त्री हु“दै महामन्त्रीसम्म भए । ०५६ मा कांग्रेसमा विभाजन भएपछि सह-महामन्त्री भएका यादव ०६४ मा मिलेपछि महामन्त्री भएका थिए । उनले धनुषाबाट ०४८ र ०५६ को निर्वाचनमा प्रतिनिधिसभाको सदस्य र हालै सभासदमा निर्वाचित भएका छन् ।

सक्रिय राजनीतिक जीवनको सुरुदेखि नै कोइराला परिवारको निकट रहेका छन् । सफलताको पछाडि कोइराला परिवारको सहयोग पनि एउटा आधार भएको उनका समकक्षीहरू बताउ“छन् । बीपीको स्वास्थ्य हेरचाहका क्रममा ०३७ सालपछि उनको कोइराला परिवारस“ग निकटता बढेको थियो ।

कांग्रेसकै अर्का चिकित्सक नेता डा. धु्रव शर्माले बीपीको स्वास्थ्य रेखदेख गर्दै थिए । ०३८ सालमा बीपीको स्वास्थ्य निकै बिग्रिएपछि शर्माले उनलाई टाटा टेक्निकल इन्स्िटच्युटमा उपचार गर्राई स्वदेश फर्काए । दिल्लीमा एमडी पढ्दै गरेका शर्मालाई र्फकनुपरेपछि यादवले बीपीको उपचारमा संलग्न भएका थिए । बीपीको स्वास्थ्यमा सक्रिय टोलीको नेतृत्व उनैले गरेका थिए । 'राजा वीरेन्द्रले बीपीलाई चिकित्सक उपलब्ध गराउने भएको थियो । तर पार्टर्ीी राजाले दिएको चिकित्सक नलिने ठहर गरेपछि पार्टर्ीीत्तबाट खोज्ने क्रममा यादवले उक्त जिम्मेवारी पाएका थिए,' घिमिरेले भने- 'यादवलाई पुर्*याउन विमलेन्ध्र निधि र म काठमाडौं आएका थियौं ।'

बीपीको देहवसानपछि उनी एमडी अध्ययन गर्न भारतकै चण्डीगढ गए । फर्किएर उनले जनकपुरमा नर्सिङहोम खोले र चिकित्सा क्षेत्रमा खटिए । ०४३/०४४ सालसम्म सक्रिय चिकित्सा पेसालाई आंशिक बनाउ“दै लगेका उनले ०४६ पछिको परिवर्तनपछि एकोहोरो राजनीतिमा छन् । उनी कांग्रेसीजनलाई निःशुल्क स्वास्थ्योचार र आर्थिक सहयोगसमेत गर्थे । बोलीचालीमा कडा मिजास देखिए पनि उनी सहयोगी भावनाका थिए । पञ्चायतकालमा जेलमा रहेका साथीहरूका परिवारलाई आर्थिक सहयोग गर्ने र उनीहरूको रेखदेख गर्नेमा उनी जनकपुरमा कहलिएका थिए ।

०३९ सालमा उनलाई पत्नी बियोगको पीडा भोग्नुपर्*यो । उनकी श्रीमती रक्त क्यान्सरका कारण बितिन् । उनका दर्ुर्ुइ छोरा र एक छोरी सबै विदेशमा छन् । जेठा छोरा चन्द्रमोहन यादव पेसाले चिकित्सक हुन् । उनी हाल कुबेतमा कार्यरत छन् । कान्छा छोरा चन्द्रशेरख यादव पेसाले इन्जिनियर हुन् र परिवारसहित अमेरिकामा बस्छन् । एकमात्र छोरी अनिता यादव बेलायतमा बस्दै आएकी छन् ।
चिन्नेहरू यादवलाई हक्की स्वभावको भन्छन् । मन लागेको कुरा बिनाहिच्किचाहट निडर भएर बोल्ने उनको बानी छ । आफूलाई चित्त नबुझेको कुरामा उनी सम्झौता पटक्कै गर्दैनन् । मुलुक संक्रमणकालबाट गुज्रिरहेका बेला ऐतिहासिक महत्त्वको पदमा आसिन हुन पुगेका राष्ट्रपति यादवका सामु यति गहन जिम्मेवारी छ, त्यो पूरा गर्न आग्रह/पर्ूवाग्रहभन्दा माथि उठ्नु आवश्यक छ । सायद उनको 'निडर र निर्भीक छवि' मुलुकलाई एकताबद्ध नेपालको स्थायी शान्ति स्थापनाको दिशामा अग्रसर हुनेछ ।
- Source